Fagi

Fagi, nie posiadając RNA i enzymów niezbędnych do syntezy aminokwasów, nie są same zdolne do rozmnażania się. Ich DNA, wnikając do komórki bakterii, zachowuje się tak, jak DNA komórki zarażonej. Może on zatem ulegać pomnożeniu i wpływać na syntezę w komórce RNA i białek, przy czym syntetyzowane są wówczas białka obce dla bakterii, mające strukturę zdeterminowaną przez informację zawartą w DNA faga. Do syntezy tej zostaje wykorzystany zestaw enzymów komórki bakteryjnej i dlatego często mówimy, że wirusy niezdolne są do rozmnażania się, lecz mogą być tylko namnażane lub pomnażane przez komórki nimi zarażone. Proces syntezy białek tworzących otoczki dla DNA faga rozpoczyna się w 10 min. po wniknięciu DNA do komórki bakterii i zwykle już w 20 min. później zostaje ukończony. Wtedy też następuje zwykle rozpad zarażonej fagiem komórki bakteryjnej (ryc. 23). W niektórych jednak przypadkach DNA faga może zostać wbudowany w aparat genetyczny zarażonej bakterii i pozostawać w formie nieaktywnej przez szereg pokoleń komórek zarażonych. Pomnażanie jego zachodzi wówczas tylko podczas podziałów komórki bakterii, podobnie jak pomnażanie jej własnego DNA. Dopiero czynniki osłabiające komórkę zarażoną (np. promieniowanie jonizujące) mogą wyzwolić aktywność takiego DNA i w wyniku doprowadzić do po-mnażania faga i lizy komórek zarażonych.

Istnieje na ten temat wiele hipotez, ale żadna z nich nie cieszy się powszechnym uznaniem. W żadnym jednak wypadku nie możemy traktować wirusów jako pierwowzory organizmów żywych i uważać je za formy pośrednie między substancją żywą a martwą w znaczeniu ewolucyjnym. Poza komórką wirusy, mimo złożoności swej budowy, nie wykazują żadnych cech organizmów żywych, lecz mogą być porównywane do biologicznych makrocząsteczek. Możliwe, że wirusy wzięły początek z komórek bakteryjnych, stanowiąc krańcowy przykład uproszczenia ich budowy, lub też, co wydaje się bardziej prawdopodobne, powstały one z części substancji dziedzicznej komórek, która uzyskała zdolność do istnienia w zespole substancji dziedzicznych i cytoplazmie komórek obcych.

Podobne wpisy