Nukleotydy występujące w kwasach nukleinowych

Nukleotydy występujące w kwasach nukleinowych obok reszty kwasu ortofosforowego i cukru rybozy lub dezoksyrybozy zawierają zasady aromatyczne. Mogą to być pochodne puryny: adenina i guanina, oraz pochodne pirymidyn: cytozyna, uracyl i tymina. Cząsteczka zasady, łącząc się z drobiną pentozy wiązaniem N-glikozydowym (-C-N-), tworzy nukleozyd. Na przykład uracyl–łącząc się z rybozą – tworzy nukleozyd urydynę, przy czym wydziela się cząsteczka wody, a następnie w wyniku fosforylacji cukru w pozycji 5 resztą kwasu ortofosforowego powstaje nukleotyd urydyno-5-fosforanu. Nukleotydy wymienionych zasad aromatycznych łącząc się ze sobą tworzą łańcuchy polinukleotydowe.

Kwasy nukleinowe są związkami wielkocząsteczkowymi, podobnie jak białka i wielocukry, a ich ciężar cząsteczkowy może osiągać 109, tyle bowiem wynosi na przykład ciężar cząsteczkowy kwasu dezoksyrybonukleinowego wyizolowanego z bakterii Escherichia coli. W zależności od charakteru chemicznego reszt cukrowych występujących w łańcuchu polinukleotydowym rozróżniamy dwie zasadnicze klasy kwasów nukleinowych. Kwasy zawierające reszty dezoksyrybozy nazywamy kwasami dezoksyrybonukleinowymi i oznaczamy skrótem DNA lub KDN, zaś kwasy posiadające reszty rybozy kwasami rybonukleinowymi i oznaczamy skrótem RNA lub KRN. Pierwsze z nich występują w komórkach w połączeniach z białkami jako nukleoproteidy, przy czym najwięcej ich znajduje się w jądrach komórkowych, ale mniejsze ilości spotykamy i także w mitochondriach i w chloroplastach. Nukleoproteidy jądra komórkowego w trakcie podziału komórki tworzą chromosomy. W komórkach nie dzielących się DNA kontrolują procesy syntezy kwasów rybonukleinowych, które uczestniczą w syntezie białek komórki determinując ich skład aminokwasowy. Ze względu na identyczność reszt cukrowych i fosforanowych o specyficzności DNA decyduje kolejność zasad aromatycznych w łańcuchu polinukleotydom.

Podobne wpisy