Pierwsze prawo Mendla

Pierwsze prawo Mendla ma bardzo duże znaczenie, gdyż obowiązuje ono we wszystkich przypadkach, w których mamy do czynienia z rozrodem płciowym, a wiemy już, jak bardzo ta forma rozrodu jest rozpowszechniona w przyrodzie. Nic przeto dziwnego, że i dziedziczenie u człowieka stosuje się do prawa segregacji genów.

W tym miejscu należy podać kilka przykładów z genetyki człowieka zaczerpniętych z podręcznika genetyki człowieka, którego autorem jest długoletni wybitny współpracownik T. H. Morgana – C. Stern. Przedstawiając dziedziczenie się jakiejś cechy człowieka w ciągu szeregu pokoleń, posługujemy się genetycznymi schematami rodowodów. Osobniki męskie oznaczamy kwadracikami, żeńskie kółkami. Osobniki przedstawione na jednej linii należą do jednego pokolenia. Linie poziome, łączące z sobą odpowiednie kółka z kwadracikami, oznaczają związki małżeńskie. Na linii poziomej, leżącej poniżej linii dla symboli dwojga rodziców, przedstawiono ich potomstwo.

Bardzo rzadkim allelem prawidłowej budowy włosa u przedstawicieli rasy białej jest dominujący gen wywołujący wełnistość włosów. Wełnistość ta jest różna od wełnistości występującej w rasie czarnej. Załączony rodowód przedstawia dziedziczenie się tej cechy w jednej z rodzin norweskich w ciągu aż pięciu pokoleń. Podobne przypadki obserwowano także i w innych rodzinach. Ponieważ nie zdarza się, aby łączyli się z sobą osobnicy o wełnistych włosach w obrębie tej samej rodziny, należy sądzić, że każdy osobnik o włosach wełnistych otrzymał gen na tę cechę tylko od jednego ze swych rodziców. Drugi posiadany przez niego allel jest genem na ukształtowanie włosów prawidłowych. Osobnik taki jest więc heterozygotą, a gen na wełnistość jest genem dominującym, który oznaczamy przez D. Gen na włosy prawidłowe jest allelem ustępującym i oznaczamy go przez d. Zazwyczaj bowiem geny należące do jednej pary alleli oznaczamy w ten sposób, że gen dominujący piszemy literą dużą, a gen ustępujący tą samą literą małą. Osobnik heterozygotyczny o włosach wełnistych ma genotyp Dd. Jeżeli taki osobnik zawiera związek małżeński z partnerem o włosach niewełnistych, czyli o genotypie dd, to połowa jego potomstwa będzie miała włosy wełniste, a połowa nie.

Jest to przypadek krzyżówki testowej, czyli skrzyżowania heterozygoty z homo- zygotą recesywną. Przeprowadzając badania wśród rodzin obdarzonych cechą wełnistości obliczono, że na 140 dzieci o włosach wełnistych było 130 dzieci o włosach niewełnistych. Jest to bardzo duża zgodność z teoretycznie przewidywanym stosunkiem 1:1. Ponieważ wniknięcie plemnika z genem D lub genem d do jaja z genem d zależy od przypadku, zgodność między liczbami teoretycznie przewidywanymi a wynikiem obserwacji będzie tym większa, im więcej osobników bierzemy pod uwagę.

Podobne wpisy