Pobieranie przez komórki substancji mineralnych i organicznych

Komórki żyjące w środowisku o składzie chemicznym odmiennym od składu ich protoplazmy muszą stale kontrolować wszelką wymianę substancji pomiędzy swym wnętrzem a otoczeniem zewnętrznym. W przeciwnym wypadku wszelkie zmiany zewnętrzne bezpośrednio zmieniałyby wewnętrzne środowisko komórek i zakłócałyby przebieg metabolizmu komórkowego. Aby istnieć, komórki muszą mieć możność kontrolowania składu i własności fizyko-chemicznych swojej protoplazmy. Znany amerykański fizjolog ssaków, Cannon, w roku 1929 nazwał zdolność organizmów zwierzęcych do kontrolowania swego środowiska wewnętrznego homeostazą, a przez analogię homeostazą komórkową nazwano później podobną właściwość żywych komórek.

Warunkiem zasadniczym względnej trwałości środowiska wewnętrznego komórek jest kontrola wymiany substancji pomiędzy komórką i jej środowiskiem. Wymiana ta odbywa się poprzez plazmałemmę, błonę lipoproteidową odgraniczającą wnętrze komórki od roztworu zewnętrznego. W roku 1962 Ambrose zwrócił uwagę, że chociaż często podkreśla się, iż życie nie może istnieć bez białek i kwasów nukleinowych, równie podstawowym czynnikiem jest obecność błony komórkowej, bez której komórki nie mogłyby egzystować jako układy termodynamicznie otwarte. I rzeczywiście, nie znamy ani jednego przykładu komórki pozbawionej plazma- lemmy, a wszelkie trwałe jej uszkodzenia w sposób nieunikniony stają się przyczyną śmierci komórki.

Plazmalemma, z której budową czytelnicy wcześniej się już zapoznali, mimo swej małej grubości (poniżej 0,01 jest błoną o selektywnej przepuszczalności. Jej własności i funkcje zależą nie tylko od jej składu chemicznego i warunków zewnętrznych, ale także i od aktywności metabolicznej komórki. Procesy przenikania substancji chemicznych przez plazmalemmę są niezwykle złożone i ze względu na swoje znaczenie budzą stale wzmagające się zainteresowanie fizjologów, biochemików i biofizyków.

Podobne wpisy