Podział komórki

Maksymalna długość życia osobnika nawet w najkorzystniejszych dla niego warunkach może się zmienić tylko w granicach charakterystycznych dla gatunku, do którego osobnik ten należy. Przeciętna długość życia człowieka wynosi około siedemdziesięciu lat, podczas gdy niektóre owady żyją zaledwie kilka dni lub tygodni, a na przykład niektóre żółwie osiągają wiek lat kilkuset. Podobnie czas życia poszczególnych komórek, zależnie od typu komórki i warunków, w których się ona znajduje, może trwać od kilku godzin do kilkudziesięciu lat. W przeciwieństwie jednak do organizmów wielokomórkowych nie zawsze koniec cyklu życiowego komórki jest równoznaczny z jej śmiercią. Niemal wszystkie organizmy jednokomórkowe w dogodnych dla siebie warunkach dzielą się co pewien czas, dając początek organizmom potomnym. W trakcie tych podziałów nie obserwujemy pojawiania się komórek martwych i z tego względu komórki te uznawane są często za potencjalnie nieśmiertelne. W organizmie wielokomórkowym natomiast wcześniej lub później zamierają wszystkie komórki oprócz komórek tzw. linii genetycznej, czyli pokoleń komórek prowadzących do wytworzenia gamet. Jeśli jednak komórki normalnie nie dzielące się, które w obrębie organizmu macierzystego były skazane na zginięcie, zostaną z niego wyodrębnione i przeniesione do środowiska korzystnego dla ich rozwoju, to mogą zachowywać się one identycznie jak organizmy jednokomórkowe. W wielu laboratoriach hoduje się np. in vitro komórki nowotworowe szczepu HeLa, chociaż pacjentka, od której pobrano wyjściowe dla tej linii komórki, zmarła przed kilkudziesięciu laty.

Wszystkie żywe komórki, niezależnie od ich pochodzenia i typu, a zatem zarówno komórki stanowiące osobne organizmy, jak i komórki budujące ciała zwierząt i roślin tkankowych, powstały w wyniku podziałów komórek wcześniej już istniejących. Istnienie gatunków biologicznych w czasie możliwe jest tylko dzięki temu, że organizmy wielokomórkowe zdolne są do wytwarzania gamet, które nie giną wraz ze śmiercią osobnika, lecz po utworzeniu zygoty mogą dać początek nowym osobnikom.

Podział komórki prowadzący do powstania zwykle dwu, ale czasem i większej liczby komórek potomnych z jednej komórki macierzystej, chociaż kończy jej cykl życiowy, może być równocześnie uważany za najwyrazistszy przejaw aktywności życiowej. Podział struktury tak złożonej, jak komórka, musi oczywiście być procesem złożonym. Dotychczas nie udało się uczonym w pełni wyjaśnić jego mechanizmów, ale posiadamy już dosyć pełny obraz zachowania się struktur komórkowych w dzielących się komórkach.

W zależności od sposobu, w jaki dzieli się jądro komórkowe, najczęściej wyróżniamy dwa rodzaje podziału komórek: amitotyczny i mitotyczny. Podziałem amitotycznym nazywamy taki podział, w którym jądro dzieli się w wyniku przewężenia na dwie części. Gdy podziałowi jądra komórkowego towarzyszy podział całego protoplastu, powstają dwie komórki potomne, z których każda zawiera jądro i cytoplazmę.

Podobne wpisy